De meeste begeleiders improviseren. Dat werkt, tot het niet meer werkt.
Een goede praktijkopleider voelt aan wat een stagiair nodig heeft. Vraag hem hoe hij dat doet en hij haalt zijn schouders op. Zo gaat dat nou eenmaal, zegt hij, en hij loopt door.
Wat niemand kan benoemen, kun je ook niet doorgeven aan de volgende collega die er een stagiair bij krijgt. Daarvoor heb ik het Emergent Internship Framework gemaakt, kortweg het EIF™: woorden voor wat een goede begeleider al doet.
Ontwikkeld op ruim duizend werkvloeren, van een garage met drie monteurs tot een ziekenhuis met tweeduizend medewerkers. Het ligt onder Het Kleine Stageboek voor Begeleiders, de Stagebooster en de training stagebegeleiding.
Drie ringen, één stage.
Emergent betekent dat een stage ontstaat terwijl hij loopt. Wat een stagiair meemaakt hangt af van welke klus er binnenkomt, wie er die week is en wie er tijd heeft. Een sjabloon dat je vooraf invult, beschrijft vooral de stage die je had willen geven.
Daarom is dit een manier van kijken. Je legt het naast de situatie van deze week en je ziet wat er speelt, ook als de stagiair zegt dat alles prima gaat. Klik een onderdeel aan.
Drie vragen die je op elk moment kunt stellen.
Een checklist dekt de gevallen die iemand vooraf heeft bedacht. Deze drie vragen passen op alles wat zich voordoet, ook op het gesprek van vier minuten bij de koffieautomaat. Je hoeft er niets voor op te zoeken.
De ringen staan ook niet los van elkaar. Een lege accu zie je pas als je door de juiste bril kijkt, en dan pas weet je welke rol het moment van je vraagt.
Welke rol pak je?
Je bent niet elke dag dezelfde begeleider. De meeste mensen vallen onbewust steeds in dezelfde stand, meestal die van de manager. Het EIF laat je bewust schakelen, afhankelijk van wat het moment vraagt.
Wat je zietHij vraagt of hij mee mag naar een klant. Als manager regel je het: je kijkt in de planning, je legt uit hoe zo'n bezoek loopt en je zet alles klaar. Als coach vraag je eerst wat hij daar hoopt te zien.
Wat speelt er echt?
Vijf lenzen om een situatie scherp te krijgen. De ene begeleider kijkt altijd naar wat iemand met zijn handen kan, de andere altijd naar de planning. Samen geven de vijf een compleet beeld.
Wat je zietHij monteert het foutloos, en als de klant vraagt waarom het zo moet, kijkt hij jou aan. Met zijn handen komt hij er wel, alleen weet hij nog niet waaróm het zo hoort.
Wat houdt het leren op gang?
De brandstof onder het leren. Loopt er één accu leeg, dan hapert het, en meestal merk je dat pas als de stagiair al is afgehaakt. Je leert ze zien en weer bijladen.
Wat je zietZe weet precies wat ze moet doen en luncht elke dag alleen. Autonomie zit goed, verbondenheid lekt weg.
Wat je ziet als je de drie ringen langsloopt.
Een stagiaire in de installatietechniek, derde maand. Ze is op tijd, ze doet wat er gevraagd wordt, ze maakt geen fouten. En ze vraagt al twee weken niets meer.
Haar begeleider ziet iemand die het naar haar zin heeft. Door de vijf brillen zie je iets anders: haar vaardigheid groeit nog, en er is al weken geen nieuw soort werk bij gekomen. Wat ze doet, staat stil.
Dan de accu's. Competentie is vol, verbondenheid ook, ze hoort erbij in de pauze. Vooruitgang is leeg.
En dan pas de rol. Een goed gesprek helpt hier niet. Ze heeft iemand nodig die iets nieuws op haar bord legt.
Eerst gezien, daarna gelezen.
Dit model is ontstaan in aantekeningen na bedrijfsbezoeken, aan kantinetafels en op de parkeerplaats. Pas veel later ontdekte ik dat anderen hetzelfde hadden beschreven, in andere woorden en voor een ander vak. Die volgorde is de reden dat begeleiders het herkennen.
Geen van deze vier schreef ooit over stages, en tegelijkertijd verklaren ze alle vier waarom een stage werkt of stukloopt.
- Michael Polanyi
- We weten meer dan we kunnen zeggen. Vraag je beste monteur hoe het moet, en hij doet het voor.
- Jean Lave en Etienne Wenger
- Je leert een vak door aan de rand mee te doen en langzaam naar het midden te schuiven. Een stagiair die alleen toekijkt, schuift nooit op.
- Richard Sennett
- Vakmanschap ontstaat door iets vaak te doen met je aandacht erbij. Die aandacht is het hele verschil met routine.
- Aristoteles
- Phronesis: het oordeel dat je opdoet door te handelen in echte situaties. Een stage bestaat uit weinig anders.
Waar je het model tegenkomt.
Het EIF is de onderlaag. Je merkt het in alles wat ik maak, en je hoeft het nooit uit je hoofd te kennen om ermee te werken.
- Stagebooster De meting. Organisatie, begeleider en stagiair beantwoorden dezelfde vragen, en je ziet waar hun beelden uiteenlopen. stagebooster.nl →
- Stagesprint Eén dag met je team. De vijf brillen bepalen waar je naar kijkt, aan het eind liggen er acties met namen erbij. Bekijk →
- Training stagebegeleiding Begeleiders leren schakelen tussen de drie rollen, en leren zien welke accu leegloopt bij wie. Bekijk →
- Het Kleine Stageboek voor Begeleiders Het model als rode draad, met tweeëntwintig dilemma's uit de praktijk erbij. Bekijk →
Een model leer je niet uit een schema.
In een dagdeel loop ik het met je begeleiders door, met jullie eigen stagiairs erbij. Wil je het eerst zelf lezen, dan staat het uitgewerkt in het boek, met tweeëntwintig dilemma's uit de praktijk.