Versterken of vervangen.
Hoe zie je wat je stagiair kan als AI meedoet?
Je stagiair levert een prima verslag in. De zinnen lopen, de uitleg klinkt overtuigend. Maar kan hij ook wat er staat? Die vraag kon je altijd al stellen. Met AI wordt hij dringender. Daarom ben ik ervan overtuigd dat een goed georganiseerde stage een van de beste plekken is om te zien wat iemand kan. Je ziet hem werken, kunt doorvragen en kijkt bij de volgende klus opnieuw. In deze whitepaper leg ik onderzoek naar AI en leren naast wat er in leerbedrijven gebeurt.
Pdf · geen e-mailadres · niemand belt je na
Een goed idee. Maar wat doet het met ons?
We beginnen in het oude Egypte, met een verhaal van Plato. De god Theuth heeft het schrift bedacht en presenteert het aan koning Thamus. Mensen worden er slimmer van, belooft hij. Thamus is minder enthousiast: als je alles kunt teruglezen, wat onthoud je dan nog? En begrijp je ook wat je leest? Het Griekse woord pharmakon kan zowel geneesmiddel als gif betekenen.
Bij AI kom je die vraag weer tegen. Het scheelt je een hoop schrijfwerk als een chatbot je aantekeningen omzet in een beoordeling. Alleen: heb jij al bedacht waarom je vindt dat de stagiair zelfstandig werkt? Of trekt de chatbot die conclusie voor je? Dan neemt hij ook een deel van je oordeel over.
Daar zit voor mij de waarde van een goede stage. Je hoeft het niet bij een nette alinea te laten. Je staat naast de stagiair als hij een meting kiest. Je hoort zijn uitleg en ziet wat hij doet als de uitslag tegenvalt. Daar krijg je informatie die een verslag je niet geeft.
Waar komt AI jouw stage binnen?
Je neemt iemand aan, begeleidt hem en laat hem werk doen. Op alle drie die plekken kan AI meedoen. De Verschuivingsdriehoek helpt je kijken wat het systeem overneemt, wat de stagiair nog oefent en wat jij daarvan ziet.
Neem bijvoorbeeld één beoordeling erbij. Welke klus ging eraan vooraf, welke hulp kreeg de student en waarop baseert de begeleider zijn oordeel? Dan krijgt de driehoek meteen iets om over te praten.
De Verschuivingsdriehoek · een denkkader voor je eigen stages. © Maarten Brand, 2026.
Er staat: zelfstandig. Heb je dat ook gezien?
Een installatiebedrijf, een begeleider met een volle agenda en een stagiair die een storing probeert op te lossen. In de whitepaper kom je ze tegen. Misschien herken je iets van je eigen werk.
Waar let het systeem op?
AI kan aanmeldingen vergelijken en een kandidaat voorstellen. Maar wat telt het mee? Een opleiding, een vlotte brief, eerdere ervaring? Een student die thuis fietsen repareert, kan meer in huis hebben dan zijn cv vertelt. Vraag hoe hij een aanlopende rem aanpakt. Dan hoor je iets wat het systeem misschien niet weet.
Bij welke klus zag je dat?
“Werkt zelfstandig” kon vroeger ook al in een beoordeling staan. De vraag blijft: heb je dat gezien? Vond hij zelf de oorzaak van de storing of zei een collega waar hij moest meten? AI kan helpen dat op te schrijven. Jij moet wel weten wat er gebeurde.
De ketel werkt. En morgen?
De stagiair vervangt een onderdeel en de verwarming doet het weer. Fijn voor de klant. Maar begrijpt hij waarom dat hielp? Laat hem zijn keuze uitleggen en kijk bij een vergelijkbare storing opnieuw mee. Dan zie je wat hij van deze klus heeft meegenomen.
Een goede stage geeft je zicht op wat iemand kan, hoe hij leert en welke hulp hij gebruikt.
Maarten Brand · Versterken of vervangen, hoofdstuk 6
Werk jij met stagiairs?
Dan is dit stuk voor jou. Of je nu naast de student staat, de stages regelt of beslist hoeveel tijd er voor begeleiding is. Want de kans om iemand te zien leren ontstaat pas als je daar in het bedrijf ruimte voor maakt.
Voor wie stages regelt
Je spreekt met bedrijven af wat studenten moeten leren. Maar welk werk krijgen ze daar, en wie heeft tijd om mee te kijken? Deze whitepaper helpt je die afspraken bespreken, ook als AI meedoet. Een stageplek op papier is nog maar het begin.
- Colleges van bestuur en directies
- Programmadirecteuren en teamleiders
- BPV-coördinatoren op strategisch niveau
Voor wie stagiairs in huis heeft
Je wilt weten wat je de stagiair kunt toevertrouwen. Dat zie je tijdens het werk: hoe hij begint, waar hij vastloopt en wanneer hij hulp vraagt. Daar moet iemand tijd voor hebben. Een kwartier minder administratie is welkom. In een druk bedrijf heeft dat kwartier alleen meestal al snel een nieuwe eigenaar.
- HR-directeuren en L&D-managers
- Praktijkopleiders en opleidingscoördinatoren
- Branche- en sectororganisaties
Pak er eens één stage bij.
Je hoeft niet meteen een AI-beleidsmiddag te organiseren. Pak met een begeleider een recente beoordeling erbij. Kies één conclusie en loop terug naar de klus waar die op berust. Deze vragen helpen je beginnen.
Wat moest hij zelf uitzoeken?
Welke stap moest de student oefenen? Denk aan een oorzaak zoeken, een meting kiezen of een klant adviseren.
Wat heb je hem zien doen?
Welke hulp kreeg hij van een collega of van AI? En wat deed hij met die hulp?
Wat kan hij de volgende keer?
Bij welke volgende klus kun je zien of hij de aanpak begrijpt en opnieuw kan gebruiken?
AI kan een student aan het denken zetten. Het kan hem ook zo snel naar een antwoord helpen dat hij de aanpak nauwelijks oefent. In de whitepaper lees je onderzoek naar allebei. Juist dat verschil doet ertoe als jij wilt weten wat iemand leert.
Onder meer Bastani et al. (2025), Danry et al. (2023) en Lee et al. (2025) helpen die vragen uit te pluizen. In Critical Thinking 2.0 bracht Martin Smit veel literatuur bijeen. De whitepaper legt bevindingen naast elkaar en bespreekt wat ze voor stages kunnen betekenen. De studies onderzoeken verschillende taken en groepen; samen bewijzen ze niet dat stages de beste beoordelingsvorm zijn. Dat pleidooi is mijn conclusie uit het onderzoek en de beroepspraktijk.
Maak daarna één afspraak voor de volgende klus. Laat de stagiair bijvoorbeeld vertellen welke oorzaak hij vermoedt en hoe hij die wil controleren. Gebruikt hij AI, bespreek dan waarom hij het advies volgt of verwerpt. Bij een volgende storing kijk je weer mee. Zo krijgt je beoordeling iets om op te staan.
Lees de whitepaper.
Van Theuth en Thamus naar de Chinese kamer van John Searle, en dan naar een installatiebedrijf in Zaandam. Onderweg bespreek ik onderzoek naar AI en leren. Dat brengt me bij mijn overtuiging: benut de stage om te zien wat iemand kan én hem de kans te geven dat te leren. De whitepaper telt 17 pagina’s en bevat 14 bronnen.
Geen e-mailadres nodig · Vrij om te delen binnen je organisatie · Citeren prima, met bronvermelding