Samenwerking onderwijs en bedrijfslevenVan convenant naar keukentafel.
Hoe organiseer je samenwerking tussen mbo en bedrijfsleven die blijft als het project stopt? Een whitepaper voor projectleiders, met Boulder, een druivenstaking, een Pruisische generaal en een installateur in Amsterdam-Noord.
Je hoeft geen formulier in te vullen en geen e-mailadres achter te laten.
Er zijn genoeg tafels, alleen zitten er te weinig mensen aan.
Van een ontbijt in Colorado naar een werkplaats in Noord.
Elke plek laat een andere manier van organiseren zien. Samen helpen ze bij de vraag hoe je een netwerk bouwt dat het project overleeft.
Het ontbijt
Brad Feld laat ondernemers leiden en de rest voeden.
2012De huiskamer
Cesar Chavez organiseert aan de keukentafel.
1965De opdracht
Von Moltke geeft de bedoeling mee: Auftragstaktik.
1857De werkplaats
Een installateur zet een bak broodjes op de werkbank.
2026Drie lagen onder de tafel.
Wie aan de kop van een regionale tafel zit, erft een tafel die dertig jaar geleden is gedekt. Wet, bekostiging en projectgeld leggen de verhoudingen vast, ook voor het ROC.
Het ROC heeft wel iets wat niemand anders heeft: begeleiders die elke week in de kantines staan.
Drie keer dezelfde plattegrond
Iedereen aan tafel doet het goed.
Aan een regionale tafel zit zelden iemand die het slecht bedoelt. Spreek je ze een voor een, dan hoor je vier redelijke verhalen.
laat studenten toe en zoekt daarna een plek.
Want: toelatingsrecht, en de bekostiging telt studentenweegt wat begeleiding kost tegen wat een stagiair oplevert.
Want: in de drukste weken valt die rekensom anders uitvraagt om aantallen deelnemers en bijeenkomsten.
Want: aantallen kun je verantwoordenlevert die aantallen, netjes op tijd.
Want: zo is de tafel gedektTel je die vier verhalen op, dan kan er een student overblijven die nergens terechtkan. Of een netwerk dat verdwijnt zodra de laatste declaratie binnen is.
Van erkenning naar leerplek · alleen de eerste stap staat in een register
Vier dingen voor maandagochtend.
Je hebt er geen wetswijziging voor nodig. Je kunt gewoon aan de slag met een penvoerder, een financier en een branche die de ruimte samen nemen.
Het eerste geld naar gesprekken
Voer twintig of dertig gesprekken met leerbedrijven voordat je een platform bouwt.
Penvoerder · financierDe agenda delen
Houd een bijeenkomst in de werkplaats van een bedrijf en laat dat bedrijf het onderwerp kiezen.
Branche · bedrijfTellen wie terugkomt
Houd naast de output bij wie terugkwam zonder dat het werd betaald.
FinancierElke maand, bij iemand anders
Organiseer elke maand een open ochtend bij een ander bedrijf, ook als er maar vijf mensen komen.
IedereenJij zit aan de kop van de tafel. Nu de installateur nog.
Je trekt een regionaal samenwerkingsverband tussen mbo en bedrijfsleven. Er ligt een convenant en er is budget, en toch heb je het gevoel dat de bedrijven vooral meedoen zolang het project loopt. Soms zelfs iets korter.
- 01Projectleiders van publiek-private samenwerking in het mbo
- 02Beleidsmedewerkers en bestuurders bij ROC's en AOC's
- 03Brancheorganisaties en opleidingsfondsen die aan regionale tafels zitten
- 04Gemeenten en werkgeversservicepunten met een rol in de aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt
Zes logo's en een ontbijt
Ik ken de foto. Iedereen die een paar jaar in het beroepsonderwijs meedraait, kent hem. Zes mensen achter een lange tafel, elk met een pen in de hand, achter hen een banner met zes logo's. Het ROC, de gemeente, een paar brancheorganisaties en het werkgeversservicepunt zitten erbij. Ze tekenen een convenant over de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Daarna volgen een persbericht en een projectplan, en er komt een projectleider met budget voor drie jaar, die op maandag begint met een lege mailbox en een lijst van zes namen.
We zijn in Boulder, Colorado. Het is een universiteitsstad aan de voet van de Rocky Mountains, een half uur rijden ten noordwesten van Denver, met ongeveer evenveel inwoners als Amsterdam-Noord. Boven de huizen staan de Flatirons, schuine platen rood gesteente die tegen de berg lijken te leunen.
In 2012 schrijft Brad Feld op wat hij denkt dat daar is gebeurd. Zijn boek Startup Communities opent met wat hij de Boulder-these noemt. De eerste regel is de lastigste: ondernemers moeten leiden. De universiteit, de gemeente, de investeerders en de grote bedrijven noemt hij feeders. Ze zijn onmisbaar, en ze staan achteraan.
Terug naar Amsterdam-Noord. Daar zit een installateur met twaalf man personeel. Zijn bedrijf is al tien jaar erkend leerbedrijf. De laatste stagiair vertrok vier jaar geleden en sindsdien heeft niemand gebeld. Hij heeft zelf ook niet gebeld, want hij weet niet wie hij zou moeten bellen.
Zijn logo staat niet op de banner.
Zeven hoofdstukken, en je leest ze in één koffiepauze.
- 01Zes logo's en een ontbijtEen convenant in Amsterdam en de Boulder-these van Brad Feld.p. 04
- 02De huiskamerMarshall Ganz, Cesar Chavez en vijf organisatiepraktijken.p. 06
- 03Aan de kop van de tafelWet, geld en project, waarom iedereen het goed doet en vier dingen voor maandag.p. 08
- 04Een dinsdag in NoordKoffie in de kantine van een installateur.p. 12
- 05Een opdracht met een bedoelingVon Moltke, Auftragstaktik en de sneeuwvlok van Ganz.p. 13
- 06Twintig jaar en een projecttermijnFelds lange adem naast een regeling van drie jaar.p. 14
- 07Broodjes op de werkbankEen ochtend in april, in een werkplaats in Noord.p. 15
Vragen die aan elke regionale tafel terugkomen.
Hoe organiseer je samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven die blijft?
Door te bouwen op relaties tussen mensen die elkaar ook bellen als er geen project is. Begin met een-op-een-gesprekken met leerbedrijven, laat bedrijven gastheer zijn van bijeenkomsten, spreek met de financier af dat gesprekken en terugkerende bedrijven als resultaat tellen, en organiseer een vaste, open activiteit die doorloopt als de projecttermijn afloopt.
Waarom vinden studenten geen stage terwijl er genoeg erkende leerbedrijven zijn?
Een erkenning is nog geen leerplek. Tussen erkenning en plaatsing moet een bedrijf bereikt worden, moet het werk passen bij opleiding en niveau, en moet er ruimte zijn om te begeleiden. In de technische installatiebranche was in 2019 ongeveer een kwart van de bedrijven erkend en actief, en een bijna even grote groep erkend zonder student.
Wat is de rol van het ROC als penvoerder?
De penvoerder vraagt de subsidie aan, beheert het budget, verdeelt de kosten over de partners en staat garant voor de verantwoording aan de financier. Omdat begeleiders van het ROC wekelijks bij leerbedrijven over de vloer komen, heeft het ROC ook de beste positie om het netwerk tussen bedrijven te organiseren.
Hoe betrek je bedrijven bij een regionaal onderwijsproject?
Begin met gesprekken voordat je producten ontwikkelt. Vraag bedrijven wat zij in de regio willen zien gebeuren. Laat een bedrijf gastheer zijn en het onderwerp kiezen, en vraag de brancheorganisatie om de eerste gastheren aan te dragen.
Wat is de Boulder-these van Brad Feld?
In Startup Communities (2012) beschrijft Brad Feld vier voorwaarden voor een levend ondernemersecosysteem. Ondernemers leiden, en overheid, onderwijs en investeerders ondersteunen. Leiders committeren zich voor minstens twintig jaar. De gemeenschap staat open voor iedereen die mee wil doen. En er is voortdurend activiteit waar het hele netwerk bij kan aanhaken.
Wat zijn de organisatieprincipes van Marshall Ganz?
Marshall Ganz, docent aan de Harvard Kennedy School en jarenlang organizer bij de United Farm Workers, onderscheidt vijf praktijken: een publiek verhaal dat waarden verbindt aan actie, relaties die eindigen in wederzijdse afspraken, een structuur van gedeeld leiderschap in teams, een strategie die middelen omzet in invloed, en concrete, meetbare actie.
Waarom haken bedrijven af als een samenwerkingsproject stopt?
Wanneer bedrijven vooral deelnemen via betaalde uren, stopt hun inzet als de vergoeding stopt. Wat blijft, zijn de relaties die bedrijven onderling hebben opgebouwd. Een project dat zulke relaties laat ontstaan, laat na afloop een netwerk achter.
Zullen we koffie drinken?
Geen twee samenwerkingsverbanden zijn hetzelfde. Wil je weten wat dit voor jouw regio betekent? Het stuk eindigt bij een gesprek. Daar begin ik ook graag.
Het kantinegesprek
Een half uur over jouw samenwerkingsverband. Waar staat het, wie zit er aan tafel, en welke bedrijven ontbreken nog? Je gaat weg met twee of drie dingen voor maandag.
Plan een kantinegesprekDe keukentafelsessie
Met penvoerder, financier, branche en een paar leerbedrijven aan één tafel. Samen maken we een plan voor de eerste twintig gesprekken, met namen erbij.
Vraag een sessie aanAan tafel op jouw bijeenkomst
Voor een stagepact, een regionale netwerkdag of de start van een nieuw project. Over vier plekken en de vraag wat jouw regio ervan kan gebruiken.
Boek een lezingOf mail direct: info@bureau-brand.nl
Meer dan duizend kantines van binnen gezien.
Maarten Brand is stage-expert, auteur en onderzoeker. Hij bezocht in 25 jaar meer dan duizend bedrijven. Van 2014 tot 2017 was hij regiocoördinator bij Techniektalent, waar hij negenentwintig lokale samenwerkingsprojecten tussen onderwijs en bedrijfsleven begeleidde. Van 2015 tot 2019 was hij oprichter en eigenaar van Stagebureau Connectie, het lokaalste stagebureau van Haarlem. Eind 2017 schreef hij een eerste whitepaper over regionale samenwerking. Hij schreef onder meer Het Grote Stageboek voor werkgevers, Met Afstand het Beste Stagebedrijf en Het Kleine Stageboek voor Begeleiders (2026).
Elke week een stuk over begeleiden, vakmanschap en de stagepraktijk. Gratis, in je inbox.
AanmeldenStuur hem door naar wie naast je aan tafel zit.
Download de whitepaperHet e-book verschijnt later. Mail me als het er is.