Stereotypering
Marketing? Zal wel zo’n gladjakker zijn.
Stereotypering bij stages
We doen het allemaal, vaak sneller dan we willen toegeven. Je hoort een accent, ziet een studie op het CV of leest een voornaam, en je brein vult onmiddellijk de rest van het verhaal in; als een soort portret in een galerij met beelden die je in je hoofd hebt opgeslagen. Voor je er erg in hebt, verander je een echte persoon in een karikatuur: “Marketingstudent? Die leeft vast op TikTok.” of “IT-stagiair? Die praat waarschijnlijk alleen met de printer.” Handig voor het brein, funest voor de stage.
Waar deze bias toeslaat
Stereotypering sluipt de hele Stagecyclus door. Het begint bij de sollicitatie, wandelt rustig mee de vergadering in en nestelt zich overal waar je net even niet oplet. Eén stilte, één blik, één associatie, en hup—het etiket zit erop. Het gaat net zo vanzelf als het achteloos wegklikken van een cookie-melding.
Individuele effecten
Neem de IT-stagiair die je binnenhaalt in de hoop dat hij je digitale puinhoop oplost. Nog voordat hij zit, heb je hem al tot programmeerautomaat benoemd. Tot blijkt dat hij niet alleen prima code schrijft, maar ook verrassend goed verhalen kan vertellen en een scherper oog voor design heeft dan je hele marketingteam bij elkaar. En dan is er die journalistiekstudent die zonder blikken of blozen formules in Excel bouwt waar de financiële afdeling stil van wordt. Het laat zien hoe krampachtig onze hokjes zijn, en hoe soepel mensen daar in werkelijkheid doorheen bewegen.
Bedrijfsbrede effecten
Als niemand actief ingrijpt, verandert een organisatie langzaam in een soort levende poppenkast van stereotype functies. Communicatie gaat bloggen, economie gaat rekenen, IT gaat kabels knuffelen, en iedereen blijft keurig binnen de randen van wat het vooroordeel voorschrijft. Het lijkt efficiënt, maar ondertussen glipt alle creatieve spanning tussen de vingers door. Je loopt geweldige combinaties mis—de econoom met het beste campagne-idee, de techneut met een talent voor klantbediening—omdat niemand verder kijkt dan de titel bovenaan het CV. En ja, ergens op de achtergrond fluistert dan altijd dat ene ongemakkelijke woord: stagediscriminatie.
Waarom het gebeurt
Het brein houdt nou eenmaal van snelwegen. Stereotypen zijn de afslagborden die beloven dat je sneller van A naar B komt. We gebruiken ze om orde te scheppen in de chaos, maar ondertussen doen we alsof een stagiair hetzelfde is als een boekomslag: zie je kleur A, dan past daar inhoud B bij. Handig als je haast hebt in de boekhandel, maar niet als je een mens probeert te begeleiden.
Hoe je stereotypering voorkomt
Laat die automatische reflex even sudderen voordat je er iets mee doet. Kijk bewust naar de persoon die tegenover je zit en niet naar het papieren profiel dat je brein al gefabriceerd heeft. Vraag wat iemand écht wil, kan en hoopt te leren. Geef stagiairs daarnaast taken die niet vanzelfsprekend bij hun studie horen, gewoon om te ontdekken welk talent nog op de bodem ligt. En gebruik de ogen van collega’s om je eigen vooroordelen te corrigeren; een ander ziet soms feilloos wat jij per ongeluk overslaat.
Hoe je deze bias juist benut
Je kunt er zelfs iets speels van maken. Gooi het stereotype gewoon op tafel, zonder gêne en met een beetje humor: “Ze denken dat jij de techneut bent die alleen met kabels praat—laten we dat vandaag even doorbreken.” Het verandert het etiket in een uitdaging. En als je diezelfde eerlijkheid gebruikt om stagiairs te laten zien hoe snel ze dat beeld kunnen kantelen, krijg je een team dat niet alleen leert, maar ook trots wordt op het doorbreken van aannames. Het werkt net zoals die vergadering die altijd saai begint maar ineens taart blijkt te hebben: iedereen leeft op.
Drie gouden tips om stereotypering te vermijden
Doe een blinde voorselectie door naam, leeftijd en studie weg te halen, zodat je eerst kijkt naar de inhoud in plaats van de verpakking.
Geef stagiairs taken buiten hun profiel, zodat hun echte talenten boven komen drijven—met vangnet, niet met blind vertrouwen.
Laat meerdere collega’s meekijken, zodat één vooroordeel nooit de dominante stem wordt.
Verder lezen
Deze bias maakt deel uit van mijn reeks over denkfouten in stagebegeleiding. Wil je verder duiken in self-selection bias, mere exposure, satisficing, de primacy bias en de rest van ons vrolijke denkfouten-circus? Ze staan allemaal in de bias-bibliotheek.