Wat willen stagiairs?

Voor studenten telt de stage het zwaarst

Onderschat niet hoeveel een stage voor een student betekent. In de Nationale Studenten Enquête, met meer dan 700.000 hbo-studenten, scoort de stage het hóógst van alle onderdelen van de opleiding. In de BPV Monitor onder mbo-studenten krijgt de eigen stageplek gemiddeld rond de acht. Dit is dus geen verplicht nummer dat ze even afvinken. Of zoals Nienke het zei na haar eerste dagen in een verzorgingshuis: "Binnen een paar uur was mij ineens duidelijk waar mijn studie over ging."

Lees dat achtje wel met een korrel zout. Het is een overlevingscijfer: alleen studenten die een stage vónden én afmaakten, zitten erin. Wie afhaakte of nooit een plek vond, telt niet mee. En de basis is smal. Nederland telt rond de 250.000 erkende leerbedrijven en zo'n 300.000 mbo'ers met een lopende stage of leerbaan. De BPV Monitor benaderde er ruim 12.000, een kleine vier procent, en daarvan vulde minder dan een derde de lijst in. Het achtje rust dus op grofweg 3.500 tot 4.000 ingevulde vragenlijsten, ruim één procent van alle stagelopers. Bovendien worden studenten getrapt benaderd, via het leerbedrijf, dus wie reageert zit per definitie in een stage die loopt, bij een bedrijf dat betrokken genoeg is om de uitnodiging door te geven. Het is een beetje als de woningmarkt beoordelen door alleen huizenbezitters te vragen hoe tevreden ze zijn, en iedereen die geen huis kan vinden of betalen weg te laten. Je krijgt een mooi cijfer, maar niet het hele verhaal.

Een recenter en breder onderzoek wijst dezelfde kant op, maar met meer reliëf. Uit een peiling van Ipsos I&O (2026) noemt ruim twee derde van de mbo-studenten de stage het meest waardevolle deel van hun opleiding, en vier op de vijf leert er vaardigheden die je in een klaslokaal niet oppikt. Bijna de helft komt na de stage in dienst bij het stagebedrijf. Maar hetzelfde onderzoek legt de vinger op de zere plek: sommige studenten kregen te veel of juist te weinig verantwoordelijkheid, en het gesprek daarover met hun begeleider liep niet altijd soepel. Precies de dingen waar de rest van deze pagina over gaat.

Wat ze zeggen en wat ze bedoelen

Vraag een student wat zij wil van een stage en je hoort vaak: een leuke sfeer, flexibele uren, misschien een goede stagevergoeding. Logisch. Maar dat is zelden wat de stage écht goed maakt voor haar.

Want vraag het na afloop, en het gaat nooit over de zitzakken of de vrijdagmiddagborrel. Studenten willen vooral gewoon werken. Echt werk doen, iets wat ertoe doet, in plaats van een hoekje krijgen waar ze de tijd uitzitten. Salaris vinden ze daarbij minder belangrijk dan impact en ontwikkelkansen. De flexuren mogen blijven, maar ze zijn niet het punt. Meedoen is het punt.

Vergeet de zitzakken. Studenten willen vooral gewoon werken.

Serieus genomen worden

Het diepste wat een stagiair wil, is serieus genomen worden. Niet als volleerd professional, wel als een echte, startende medewerker. Geef haar werk dat zij aankan en dat ergens toe leidt, en behandel haar als onderdeel van de ploeg, niet als een kind dat je bezig moet houden.

Dat betekent ook: maak gesprekken gelijkwaardig. Heeft de stagiair een idee of een vraag, doe er dan iets mee. Niets motiveert een student zo erg als merken dat haar inbreng telt. En niets demotiveert zo erg als het gevoel dat zij er alleen maar bij staat.

Gezien worden en erbij horen

Op school deelt een student haar docent met een hele klas. Op stage krijgt zij maandenlang persoonlijke aandacht, en dat is goud waard. Een stagiair wil gezien worden: een praatje, gevraagd worden hoe het gaat, meegenomen worden naar het overleg en de lunch.

Dat raakt aan belonging, het gevoel erbij te horen, en aan werkpleksocialisatie: de ongeschreven regels leren en snappen hoe het hier werkt. Een stagiair die zich onderdeel van het team voelt, durft meer, vraagt meer en leert meer. Verbondenheid is geen extraatje, het is de motor onder de motivatie.

Vooruitgang voelen en weten waar je aan toe bent

Stagiairs willen groeien, en vooral: hun groei zíen. Laat dus zien waar iemand stond en waar zij nu staat. "Nu sta je hier, daar ga je naartoe." Dat geeft richting en houdt de motivatie hoog.

Daarvoor heeft een student twee dingen nodig. Duidelijkheid, want onduidelijkheid over de opdracht is een van de grootste frustraties bij stagiairs. En eerlijke feedback, gebaseerd op wat zij echt doet en niet op onderbuikgevoel; daar houden studenten van. Plus de ruimte om fouten te maken, een foutenbudget, of zoals ik het ook wel noem: blunderruimte. Zodat proberen niet eng is. Wie weet dat een misser erbij hoort, durft te leren.

Maar ze weten het niet altijd zelf

Tot slot een eerlijke kanttekening: stagiairs weten lang niet altijd wat ze willen. De een verwacht op dag twee al een klantpresentatie te geven en haakt teleurgesteld af als dat niet mag. De ander durft niets te vragen en wacht passief af. Verwachting en werkelijkheid lopen vaak uiteen.

En dat hoeft geen probleem te zijn. De stage is juist de plek waar een student die vraag verkent en beantwoordt; door te doen ontdekt ze wat wel en niet bij haar past. Juist daarom telt alles hierboven. Een student die niet precies weet wat zij wil, heeft het meest aan een plek die haar serieus neemt, ziet en bijstuurt. Dat is het werk van een goede begeleider, zie wat maakt een goede stagebegeleider? En het verklaart ook waarom stages zo vaak stuklopen als die aandacht er niet is, zie de stageparadox. Geef een stagiair echt werk, echte aandacht en eerlijke feedback, en je geeft haar precies wat zij wil, ook als zij dat zelf nog niet kan benoemen.

Waar dit op gebaseerd is

1. Brand, M. (2023). Het Grote Stageboek voor werkgevers (herziene editie; oorspronkelijk 2018).
2. Studiekeuze123. Nationale Studenten Enquête. Onderzoek onder meer dan 700.000 hbo-studenten; de stage scoort het hoogst van de opleiding.
3. SBB. (2024). BPV Monitor 2023, landelijke rapportage. Studenten geven gemiddeld een 8,4, op beperkte respons (minder dan een derde van ruim 12.000 benaderde studenten, getrapt benaderd via het leerbedrijf). Schaalcijfers (leerbedrijven, stagelopers) via de SBB Stagebarometer. s-bb.nl.
4. Ipsos I&O. (2026). Onderzoek Week van het Vakmanschap, in opdracht van onder meer de MBO Raad. mboraad.nl.
5. Brand, M. Het Kleine Stageboek voor begeleiders. maartenbrand.com/hetkleinestageboekvoorbegeleiders.

De vragen eromheen

Meer op de site