Maarten Brand · Stage-expert van Nederland 🔥

Kast S · S·02

Waarom haken stagiairs af?

Bijna nooit uit luiheid. Meestal omdat de motivatie leegloopt, en dat ligt aan het ontwerp.

Stagiairs haken zelden af uit luiheid. Ongemotiveerd bestaat eigenlijk niet: ook de stagiair die de hele dag op haar telefoon zit, heeft motivatie, alleen niet voor zinloos werk. Ze haakt af als haar motivatie leegloopt, en dat komt bijna nooit door onwil. Het komt door hoe de stage is ingericht. Vijf dingen houden een stagiair op de been: zin, vooruitgang, ruimte, verbinding en het gevoel dat ze iets kan. Valt daar één van weg, dan haakt ze af. Eerst in haar hoofd, later misschien echt. En meestal is het te voorkomen.

S·02 · 01

Ongemotiveerd bestaat niet

Je geeft je stagiair een mooie opdracht en ze zakt onderuit alsof je haar hebt veroordeeld tot een middag belastingformulieren. Geen zin, zegt ze. De makkelijke conclusie: lui en ongemotiveerd. Bijna altijd is die conclusie fout.

Want haar brein heeft wel motivatie, het ziet alleen nul vooruitgang. En een brein dat geen vooruitgang ziet, kiest de route met de minste moeite: scrollen. "Ik ben niet gemotiveerd" betekent in breintaal meestal: "deze taak voelt als een tolpoort zonder weg erachter." Afhaken is dus geen karakterfout van de student. Het is een signaal over de stage. Net als bij waarom stages mislukken: meestal niet door onwil, maar door ontwerp.

S·02 · 02

Afhaken gaat in stapjes

Bijna niemand stopt van de ene op de andere dag. Afhaken sluipt erin. Eerst is de stagiair nog enthousiast. Dan gaat ze op de automatische piloot: ze doet wat gevraagd wordt, maar de vonk is weg. Daarna trekt ze zich terug, vraagt niets meer, wacht af. En pas als laatste stap stopt ze echt, of telt ze de dagen af tot het voorbij is.

Het goede nieuws: je ziet het aankomen. Minder vragen, stillere lunches, half werk, een blik die afdwaalt. Wie die signalen vroeg oppikt, kan bijsturen voordat het te laat is. Wie wacht tot het exitgesprek, is te laat.

S·02 · 03

De vijf accu's

Of een stagiair op de been blijft, hangt af van vijf accu's die opgeladen moeten zijn: zingeving (heeft dit zin?), progressie (kom ik vooruit?), autonomie (mag ik zelf iets?), verbinding (hoor ik erbij?) en competentie (kan ik dit?). Loopt er één leeg, dan zakt de motivatie. Lopen er meer leeg, dan haakt ze af.

Een voorbeeld. Je stagiair krijgt een opdracht, staart vijf minuten naar haar scherm en begint een paperclip te vouwen. Lui? Nee. Haar competentie-accu is leeg: ze snapt de opdracht niet en voelt zich dom. En wie zich dom voelt, gaat paperclips vouwen. Het probleem zit niet in haar motivatie, maar in een lege accu.

Die vijf accu's zijn één van de drie bouwstenen van mijn Emergent Internship Framework (EIF®), naast de rol die je kiest en de bril waarmee je kijkt. Samen geven ze je een taal om te lezen wáár het bij een stagiair vastzit: welke accu leeg is, en wat er dan nodig is. Geen stappenplan, maar een manier om het eerder te zien.

S·02 · 04

Waar ze meestal leeglopen

En die accu's lopen zelden leeg door de student zelf. Meestal door hoe de stage is ingericht.

Zingeving loopt leeg bij zinloos werk: koffie halen, archiveren, een hoekje waar ze de tijd uitzit. Progressie loopt leeg zonder feedback: ze ziet niet of ze vooruitgaat. Verbinding loopt leeg als ze niet gezien wordt, er niet bij hoort, belonging ontbreekt, of als haar begeleider nooit tijd heeft, precies de stageparadox: iedereen wil een stagiair, niemand maakt tijd. Competentie loopt leeg als er geen ruimte is om fouten te maken, geen foutenbudget, zodat elke misser voelt als afgang. En autonomie loopt leeg als alles is dichtgetimmerd, of juist als ze volledig aan haar lot wordt overgelaten. Te veel of te weinig verantwoordelijkheid: allebei laten de accu leeglopen.

Vandaar de eerlijke check: is er wel een werkplek, zijn de opdrachten duidelijk, of probeer je iemand op te leiden met drie post-its en een kapotte laptop?

S·02 · 05

Soms ligt het aan de verwachting

Niet elke afhaker is een ontwerpfout. Soms klopt het beeld in het hoofd van de stagiair gewoon niet met de werkelijkheid. Ze wil op dag twee al een klantpresentatie geven, dat mag nog niet, en ze concludeert teleurgesteld dat ze hier niks leert. Of het vak blijkt toch niet bij haar te passen.

Dat is geen ramp en ook geen schande. Eén eerlijk gesprek doet hier vaak wonderen: benoem waar ze staat en waar ze naartoe groeit, en neem haar teleurstelling serieus zonder mee te gaan in "alles is slecht". En soms is de conclusie dat deze plek of dit vak niet past. Dan is op tijd en netjes stoppen beter dan maandenlang doormodderen. Belangrijk: dat besluit neem je nooit alleen, maar samen met school en stagiair.

S·02 · 06

Wat afhaken voorkomt

De rode draad: afhaken voorkom je niet met een zitzak of een mooie speech, maar door de accu's vol te houden. Geef echt werk, dat is zingeving. Maak vooruitgang zichtbaar en geef op tijd feedback, dat is progressie. Laat haar zelf iets kiezen, dat is autonomie. Neem haar mee, zie haar, laat haar erbij horen, dat is verbinding. En zet één kleine, haalbare stap voorop zodat ze succes proeft, dat is competentie.

Het is precies de spiegel van wat stagiairs willen. En het staat of valt met iemand die er tijd en aandacht voor heeft: een goede stagebegeleider. Geef een stagiair zin, ruimte en het gevoel dat ze meedoet, en de motivatie laadt zich vanzelf weer op.